Trzy minuty o oleju, który nie trafił do śmietnika
Wystąpienie Michała nosiło tytuł From the Pan to the Mattress (pol. Z patelni na materac). W trzech minutach – nieprzekraczalnym limicie wystąpienia na konkursie – wykazał, że olej pozostały po smażeniu nie musi trafiać do kanalizacji lub w najlepszym razie być utylizowanym. Może stać się wartościowym surowcem do produkcji pianek poliuretanowych: materaców, poduszek, elementów obuwia i izolacji termicznej. Badania Michała oraz zespołu na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej, pod kierownictwem dr hab. inż. Maria Kurańska, prof. PK oraz dr inż. Elżbieta Malewska, wpisują się doskonale w gospodarkę obiegu zamkniętego. Zamiast ropy naftowej – tradycyjnego surowca do produkcji poliuretanów – wykorzystują odpadowe oleje roślinne z gastronomii oraz produkty z recyklingu plastiku. Postępowania badawcze były współfinansowane w kilku edycjach konkursu FutureLab.
Kiedy zaczynałem pracę badawczą, nie myślałem o konkursach. Znajdują się one gdzieś na orbicie działalności naukowej. Mam poczucie, że w naszym laboratorium rozwijane są technologie, które realnie mogą zmienić gospodarkę, więc to też świetna okazja, aby opowiedzieć o tym światu. Udział w FameLab nauczył mnie, że nauka bez komunikacji to nauka zamknięta w szufladzie. Cieszę się, że mogłem, wraz z menadżerem projektów w FutureLab – Tomaszem Pytko – przepracować umiejętności, na które, szczególnie w laboratorium, nigdy nie miałem czasu. – powiedział na gorąco finalista.
Silna stawka, mocne miejsce
W finale FameLab Poland 2026, Michał Kucała, zmierzył się z jedenastką naukowców reprezentujących czołowe polskie uczelnie i instytuty badawcze, m.in: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Gdański, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Fizyki Jądrowej PAN czy Sieć Badawczą Łukasiewicz-PIAP. Każdy z finalistów przeszedł wcześniej przez krajowe półfinały, w których wzięło udział blisko 150 osób wyłonionych w procesie eliminacji. Prezentowali oni wyniki swoich badań w języku angielskim w formule talking science: bez slajdów i bez pomocy wizualnych.
Od laboratorium do sceny – rola FutureLab
Za udziałem Michała w FameLab stoi blisko dwumiesięczny proces, który FutureLab przeprowadził kompleksowo: zaczynając od zgłoszenia, kończąc na finałowych oklaskach w katowickim kinoteatrze Rialto. Nad całością przygotowań czuwał mgr Tomasz Pytko z naszego zespołu.
Wspólnie z Michałem przygotowano aplikację konkursową. Wypracowano koncepcję wystąpienia, kąt narracyjny oraz strukturę trzech minut prowadzących słuchacza od codziennego doświadczenia aż do laboratoryjnej chemii. Tak powstała klamra, która stała się sercem prezentacji: co jesz na obiad, może stać się tym, na czym śpisz.
Przed półfinałem i finałem Michał pracował z Tomaszem nad wszystkimi aspektami związanymi z wystąpieniami publicznymi. Tempem, gestykulacją, oddechem, ruchem scenicznym, pracą z publiką, ale i technikami antystresowymi. Przygotowanie objęło również analizę jury, przewidywanie pytań oraz budowanie metafor przejrzystych dla osób spoza świata nauk ścisłych. Dużą próba sceniczną było wystąpienie na Naukowej Sesji Mistrzów 2026 w Klubie Kwadrat.
O tej niezwykle owocnej współpracy Tomek Pytko mówi tak:
Michał to naukowiec, który rozumie, że komunikacja jest częścią badań, a nie ozdobnikiem na końcu. Chłonie nowe umiejętności z taką samą ciekawością, z jaką podchodzi do eksperymentów w laboratorium. Moja rola polegała na tym, żeby nauczyć go jak okiełznać scenę oraz tremę, ale i pokazać mu narzędzia, które już miał w sobie. Aby uwierzył, że wystarczą. Na scenie udowodnił, że tak właśnie jest!
FameLab narodził się w 2005 roku podczas Cheltenham Science Festival w Wielkiej Brytanii. Przez ponad dwie dekady rozrósł się do conajmniej 40 tysięcy uczestników w kilkudziesięciu krajach, m.in. w Niemczech, Australii, Malezji i RPA.
Uczestnicy – po przedstawieniu 3-minutowych wystąpień oraz udzieleniu odpowiedzi w sekcji pytań – oceniani są na bazie charyzmy, przejrzystości wypowiedzi oraz prezentowanej treści.
W Polsce, FameLab był organizowany w latach 2012-2021 przez Fundację British Council we współpracy z Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Po trzyletniej przerwie Uniwersytet Śląski postanowił wznowić tradycję i przywrócić polską edycję Famelab. Do tej pory w lokalnej edycji konkursu zgłosiło się łącznie blisko 1000 uczestników.
